بهداشت در مدارس شبانه روزی
باسمه تعالی
بهداشت در مدارس شبانه روزی
زمانی ، من و همكارم ، سرپرست شبانه روزی خوابگاه يک مدرسه بوديم. خانواده ها با هزار اميد و آرزو، فرزندانشان را در خوابگاه مدرسه و در اختيار ما قرار داده بودند. بچه های معصومی كه رنج دوری از خانواده را به شوق تحصيل تحمل می كردند ، قطعاً بايد در آسايش نسبی قرار می گرفتند. اما شرايط ، چندان مطلوب نبود. تلاش ما برای حل مشكل محل خواب دانش آموزان (تشک های فرسوده و کثیف) و تغذيه و بهداشت آن ها ، چندان نتيجه ای نداشت. پس از مدتی مصرف گوشت های تاريخ مصرف گذشته و . . . شروع شد. مسأله را با مسؤولان ، در ميان گذاشتيم ، اما هر چه بيشتر تلاش می كرديم كمتر نتيجه می گرفتيم ، زيرا به جای معدوم كردن گوشت های تاريخ مصرف گذشته ، مصرف آن ها در اولويت برنامه ی غذايی دانش آموزان قرار گرفت. مصرف اين گوشت ها ، 2 ماه ادامه داشت و پس از آن ، مصرف روغن 8 ماه تاريخ مصرف گذشته شروع شد. مواد غذایی دیگری هم پیدا می شد که تاریخ مصرف آن ها گذشته بود.
در تهیه ی غذا از جوش شیرین و رنگ غذا استفاده می شد. به محض این که بحث این دو ماده ی مضر با مدیر مطرح شد ، مدیر آموزشگاه دستور پنهان کردن این مواد را صادر کرد ؛ خرید جوش شیرین را تکذیب کرد و ادعا کرد که رنگ مورد بحث ((ادویه)) است! کیفیت غذا در بیشتر موارد بسیار پایین بود. در طی یک سال تحصیلی ، تعداد دفعاتی که با اصرار ما برای دانش آموزان شیر خریداری شد به تعداد انگشتان یک دست نرسید. سهمیه ی پنیر هر دانش آموز در روز 25 گرم بود. ماست بسیار کم استفاده می شد. میوه به ندرت یک با در ماه خریداری می شد. روغن در دمای بسیار بالا و داخل حلب حرارت می دید و می سوخت. از روغن سوخته و بازیافتی به دفعات در غذاهای بعدی استفاده می شد. ابزار نظافت بسیار کم بود. گاهی برای یک جارو باید دو هفته مکاتبه می کردیم. کارکنان آشپزخانه تقریباٌ تا آخر سال فاقد کارت سلامت بودند. انبار مواد غذایی و دیگر وسایل ، مشترک بود. یک سال پیش ، یکی از دانش آموزان که به تخلفات بهداشتی اعتراض کرده بود ، از طرف مدیر به اخراج تهدید شد.
اعتراض ما اوج گرفت و مسؤول مدرسه ، به كمک اداره و سازمان آموزش و پرورش استان . . . . . نسبت به سرنگونی ما اقدام كرد و در اين راه موفق شد و ما از آن مدرسه اخراج شديم. بسيار جای تأسف است كه يک سازمان فرهنگی ، مشكلات بهداشتی اش را اين چنين حل كند و به جای اين كه تخلفات بهداشتی را از ميان بردارد ، ناظران بهداشتی را از سر راه بر می دارد و پس از حدود یک سال شکایت از رفتار متخلفان بهداشتی ، به علت سیستم فاسد اداری، خود ما را متخلف بهداشتی معرفی کرد.
حال با توجه به موارد گفته شده سؤال این است که برای حمایت از حقوق بهداشتی دانش آموز ، چه پشتوانه ای وجود دارد؟ آیا احتمال چنین اتفاقاتی در مدارس شبانه روزی منتفی است؟ آیا احتمال چنین برخوردهایی با ناظران بهداشتی در سازمان های آموزش و پرورش وجود ندارد؟
اینجاست که ضرورت آموزش بهداشت به دانش آموزان مدارس شبانه روزی مطرح می شود. یعنی دانش آموزان شبانه روزی حق دارند که از امکانات سالم و بهداشتی برخوردار باشند و برای جلوگیری از تکرار چنین تخلفاتی ، باید خودشان ناظر بهداشتی باشند.
مواردی که دانش آموزان مدارس شبانه روزی علاوه بر رعایت بهداشت فردی باید رعایت کنند عبارت است از:
1 – توجه به تاریخ مصرف درج شده بر پوشش مواد غذایی
2 – نگهداری مواد غذایی فاسد شدنی داخل یخچال و فریزر
3 – توجه به شیوه ی خارج کردن گوشت از حالت انجماد (گوشت از فریزر به یخچال منتقل شود.)
4 – حرارت ندادن روغن داخل حلب
5 – حرارت ندادن بیش از حد روغن (به گونه ای که دود از آن برنخیزد.)
6 – استفاده نکردن از روغن های مصرف شده ی قبلی (یکی از شگردهای استفاده از روغن بازیافتی ، اصرار بر پخت برنج همراه با مواد غذایی دیگر است. به عنوان مثال برنج ساده و سفید را نمی توان با روغن بازیافتی تهیه کرد ، زیرا رنگ آن تغییر کرده و ذرات سرخ کرده های قبلی در آن نمودار می شود ، اما با عدس ، کشمش و گوشت چرخ کرده می توان روغن بازیافتی را استفاده کرد.)
7 – پرهیز از غذاهای به ظاهر خوش رنگ با رنگ غیر طبیعی (ممکن است به جای رب از رنگ غذا استفاده شده باشد.)
8 – داشتن کارت سلامت برای کارمندان آشپزخانه
9 – درخواست برنامه ی غذایی از کارشناسی بهداشت آموزش و پرورش و نظارت بر اجرای صحیح آن
10 – مصرف روزانه ی شیر ، ماست (لبنیات) و میوه به مقدار کافی
11 – استفاده از نوشیدنی های بی ضرر
12 – عدم مصرف غذاهای پرچرب
13 – استفاده از ظرفشویی برای شستن ظروف
14 – نگه داری وسایل آشپزخانه در محلی مناسب و دور از آلودگی
15 – نگه داری زباله در ظروف در بسته و نایلون
موارد دیگر را کارشناسان بهداشتی می توانند اضافه کنند و این فقط یک هشدار بود.
علیرضا میزانیان
http://alirezamizanian.blogfa.com